آکادمی سلطنتی علوم سویدن روز چهارشنبه جایزه نوبل کیمیای ۲۰۲۶ را به آنری بی. کاگان (Henri B. Kagan)، دانشمند فرانسوی، و کنسو سوآی (Kenso Soai)، دانشمند جاپانی، اهدا کرد؛ دو پژوهشگری که تحقیقات‌شان به توضیح یکی از معماهای دیرینه کیمیا درباره نامتقارن بودن مولکول‌ها کمک کرده است.
این دو دانشمند به‌طور رسمی «برای کشف اثرات غیرخطی و خودکاتالیزی در سنتز آلی نامتقارن» برنده جایزه شده‌اند. پژوهش‌های آنان نشان داده است که چگونه واکنش‌های کیمیایی می‌توانند به سمت تولید یکی از دو شکل آینه‌ای یک مولکول هدایت شوند.
برخی مولکول‌ها، با وجود داشتن ترکیب یکسان، در دو شکل ساخته می‌شوند که مانند دست راست و دست چپ تصویر آینه‌ای یکدیگرند، اما نمی‌توان آن‌ها را کاملاً بر یکدیگر منطبق کرد. این ویژگی «کایرالیته» نامیده می‌شود. در موجودات زنده معمولاً تنها یکی از این دو شکل مولکولی غالب است؛ پدیده‌ای که دانشمندان مدت‌ها در تلاش برای توضیح آن بوده‌اند.
اهمیت این موضوع فقط نظری نیست. شکل‌های آینه‌ای یک مولکول می‌توانند در بدن انسان رفتار متفاوتی داشته باشند؛ از همین رو توانایی کنترل اینکه در یک واکنش کیمیایی کدام شکل تولید شود، برای ساخت دقیق و ایمن داروها اهمیت زیادی دارد. تحقیقات کاگان و سوآی ابزارهای مهمی برای کنترل این فرایند در اختیار کیمیاگران قرار داده است.
کاگان ۹۵ ساله و سوآی ۷۶ ساله‌اند. این دو دانشمند جایزه ۱۲ میلیون کرون سویدن را میان خود تقسیم خواهند کرد و مراسم اهدای جایزه در ۱۰ دسامبر در استکهلم برگزار می‌شود.
